Türk'ün Kışı, Kürt'ün Baharı

Yusuf Nazım
31 Mart 2026

Bir notun açtığı kapı

Kitabın ilk sayfasını açtığımda, arasından küçük bir kâğıt parçası düştü önüme. Üzerinde, tek cümle yazıyordu:

“Kitap eline geçtiğinde kardeşim Sultan’ı ara.”

Notta yazılı telefonu aradım. Sultan’dan dinledim onun hikâyesini.

Haydar, çeyrek yüzyıl önce, hayallerindeki güzel bir dünya düşünü duvarlara resmetmek isterken baskına uğramış, yaralı olarak yakalanmıştı. Ömrünün 27 yılını cezaevinde geçirmiş, müebbete mahkûm biriydi o… Yazarı olduğu öykü kitaplarını göndermişti bana.

İnkârın uzun tarihi

Kürtler...

Devlet nezdinde hep “kırt” muamelesi gördüler. Kürt olduklarını hatırladıklarında ya şaki denildi adlarına ya da terörist.

Ülkenin pastasından paylarına düşen hep azdı. Ne buldularsa ondan çıkarmaya çalıştılar kısmetlerini. Bu yüzden, çoğu kez haine, kaçakçıya çıktı adları. Gün oldu, fındık topladıkları şehirlerden kovuldular, gün oldu bilinmeyen bir dilden konuştukları için hor görüldüler, gün oldu sınır boylarında uçaklarla bombalandılar, öldürüldüler. İktidar aklının yaptığı belgesel filmlerde böyle kaydedildi ahvalleri: köyleri yakıldı, yıkıldı, yerinden yurdundan edildiler.

Hep Türk gibi olmaları istendi onlardan; Türk gibi düşünmeleri, Türk gibi konuşmaları, Türk gibi hissetmeleri…

Yok saymanın resmî dili

Söz uçar yazı kalır.

Az değil, bir yılı aşkın zaman oldu. İktidarla Kürtler arasında “terörü bitirmek” üzere yürütülen görüşmeler sona erdi. Geçen sürede umutlar pompalandı, sözler verildi, hayaller kuruldu.

Sonunda söz uçtu, geride altına imzalar atılmış 51 sayfalık bir komisyon raporu kaldı:

Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu Raporu.

“Terör” sözcüğünün 35 kez geçtiği raporda “Kürt sorunu”nun adı bile anılmamış! Ne “eşitlik” den eser var, ne de “eşit yurttaşlık”tan bir kelam. Kürt’ün “anadili” yoklara karışmış, “yüzleşme” dersen hak getire, “faili meçhuller” de öyle. Ne kayyumların adı var, ne belediye başkanlarına yapılan zulmün, ne de yıllardır hapislerde ömrü çürüyen siyasi tutsakların.

Bu arada öğrendik ki, yüz yıldır ülkenin anasını ağlatan sorun Kürt sorunu değil, sadece terör sorunuymuş meğer! Bunu Kürt tarafı da böyle kabul ediyor. Üstelik altına imzasını da atarak.

Eee, durum böyle olunca, doğal ki devletin de gözüne giriyorsun.

Sorsan, niye böyle? Aman, yazılı belgelerde Kürt sorunu demeyelim; toplumun hassasiyetleri var. Öyle ya, Kürt toplumunun hiç hassasiyeti yok! 

Cevapsız soruların gölgesinde

Bütün savaşlar kötüdür. Üretilen her silah bir cinayet makinesidir. Kimi, cana kastetmek için sarılır silaha, kimi kendini korumak için. Kimileri boyun eğdirmek amacıyla başvurur şiddete, kimi hayatta kalabilmek üzere.

Lâkin cümle savaşlar silahla başlar, sözle biter.  

Savaş ve çatışmalarda söz susar, silahlar konuşur; tuzaklar kurulur, ihanetler yapılır, suçlar işlenir; insanlar ölür, öldürülür…

Çatışma sonrası barış süreçlerinde yüzleşme şarttır. Çatışan taraflar işledikleri o büyük suçları görür, yanlışlarını kabul eder, bunlarla yüzleşirler. İyileşme buradan başlar, yaralar sarılır, acılar hafifler.

Ana dil, insanın yurdu gibidir. Birey, o topraktan alır besinini, bilişsel dünyası onunla gelişir, zenginleşir. Süreç toplantılarında, bırakalım ana dilde eğitimi konuşmayı, bir anneye Kürtçe iki kelamı bile çok gördüler.

“Terörsüz Türkiye Süreci” bir yılını aştı.

Yaşanan bunca acıdan sonra Kürtlerin önüne düşen, küçük de olsa bir kırıntı arıyorum:

Yüzleşmeye hazır mıyız?

Nasıl kapanacak bunca yara? Az da olsa bir ilerleme, umut ışığı var mı?

Kürt’ün adı hâlâ konulmamış!

Demokrasi dersen, zerresinin esamesi okunmuyor.

Aksine, gemi azıya almış bir faşizm tırmandıkça tırmanıyor.

Süreç falan derken Rojava’nın da defterini dürdüler!

Dönüp arkaya bakıldığında, alınan bir arpa boyu yol var mı?

O halde, geçen bir yıldan Kürt’ün payına düşen ne?

Türk gibi düşünmek, Türkçe konuşmak, Türk gibi hissetmek mi?

Öyleyse, iktidarın en büyük başarısı bu olsa gerek: Boyun eğip uslu duran Kürt yaratmak! 

Dışarıdaki hapishane

Beş yıl önce.

Tarih 22 Nisan 2021.

Telefonum çaldı. Arayan Fercan'dı. Sesi, başka ve uzak bir dünyadan geliyor gibiydi:

“Tahliye oldum.” diye fısıldadı.

Yüreğimin yelkenlerini serin bir rüzgâr doldurdu.

“Dışarıdaki büyük hapishaneye hoş geldin.” diye karşılık verdim.

Çocukluk arkadaşımdı. Ne bir haram yemiş, ne cana kıymıştı. Tek suçu, içinde yaşadığı bu köhne, bu kokuşmuş, bu hoyrat düzenin yerine daha güzel bir dünya düşü kurmaktı. O düşü kurmanın bedelini devlet ona, 36 yıllık cezaevi yaşamıyla ödetmişti…

Nicesinin anasını ağlatmıştı bu toplum. Hayatlarında, kendileri için hiçbir şey istemeyen serüvencilerin ayak izleri hâlâ silinmemiş. Özgür, bağımsız, onurlu bir yaşam için nice Haydarların, Fercanların ömrü çalındı. Niceleriyse hâlâ cezaevinde. Devletin, onlar için icat ettiği L Tipi, F Tipi, Kuyu Tipi cezaevlerinin ıssız ve karanlık kuytuluklarında ömür tüketmekteler.

“Terörü” bitirmeye ahdedenler, bu amaçlarında başarılı olabilirler mi, bilmem. Ancak, her şey bir yana, ömürleri demir parmaklıklar ardında heder olan bu insanlar artık özgür olmalı. 

Bitmeyen kış

Uğursuz, yapışkan, isli bir karanlık içindeyiz.

Nicedir, bitmek bilmiyor bu mevsim.

Kış, görülmemiş şekilde ağır geçiyor. Hava zemheri, ayaz. Saçakları buz tutmuş ülkenin, kan dondurucu bir soğuk, iliklere işliyor.

12 Eylül darbesinin grev yasakları hâlâ iki dudak arasında, sürüyor.

Açlıkla sınanıp, dualarla besleniyor çocuklar.

Emekli dersen, ölüm çukuruna terk edilmiş, asgari ücretli ise sefalete.

Kayyum fırtınası hız kesmiyor.

Keyfi tutuklamalarsa gırla devam etmekte.

Muhalif siyasetçiler, Demokles’in kılıcı altında yaşıyorlar.

Adaletin mezarı çoktan kazılmış, hukuk yerle yeksan.

Her gün yeni bir gazetecinin gözaltı, tutukluluk haberi geliyor.

Cumartesi Annelerine kayıplarını aramak hâlâ yasak; gazetecilere gözaltı, gençlere ev hapsi, tivit atana tutuklama rutine dönmüş durumda.

Laikliği savunuyor diye sorguya çekiliyor aydınlar. Eğitim dersen, siyasal İslam’ın kuşatmasında, ilahiler yükseliyor okullardan…

Ne zaman sona erecek bu soğuk kış?

Bu uğursuz, bu yapışkan, bu isli karanlık sürerken gerçek bir baharı olur mu ülkenin?

Türk’ün kışı böylesine sert geçerken Kürt’e bahar gelir mi dersiniz?

 https://t24.com.tr/yazarlar/yusuf-nazim/turkun-kisi-kurtun-bahari,54505

Boncuk

Yusuf Nazım
T24 | 31 Aralık 2025

142 bin yıllık bir süs eşyasının, insanlık tarihiyle devlet aklı arasında sıkıştığı yer.

O sabah yine içindeki çocukla uyandı. İçi içine sığmıyordu. Giyinip tıraş oldu; alelacele kahvaltısını yaptığı gibi kendini dışarı atması bir oldu.

E5 Karayolu’nun hemen yanı başındaki binanın önüne geldiğinde saat 14.00 sularıydı. İçinde olmayı hiç arzu etmediği, asık suratlı, soğuk binanın kapısından içeri girdi. Bahçenin bir köşesine büzülmüş duran kayısı ağacına göz kırparak ilerledi. Birkaç parça eşyayı teslim etti. İçinde taşıdığı neşeli, kıpır kıpır, heyecanlı çocukla birlikte erkekler sırasına girdi. Erkek ve kadınların iki sıra olduğu kuyruk yavaş yavaş ilerledi. Sıra kendine geldiğinde bir görevli tarafından önce dedektörden, sonra el yordamıyla tepeden tırnağa arandı. Hemen sağ taraftaki kayıt masasına isimlerini söyledi, kimliğini bırakıp buradan aldığı yaka kartını boynuna astı.

Kadınlı erkekli kalabalık birleşince sıra uzamıştı. Yüreğinin bir köşesine pusmuş çocuk sabırsızdı. Duvara monte edilmiş ve ona bön bön bakan kutuya yaklaştı; ortadaki cam bölmeye gözünü kırpmadan bakarak retinasını okuttu. Burası, aynı zamanda önceki grubun çıkmasını bekleyecekleri salondu. Gözü, gri kirli beyaz renkli duvardaki yazıya ilişti:

“Ey kahraman Türk kadını, sen yerde sürünmeye değil, omuzlar üzerinde göklere yükselmeye lâyıksın.”

Yerinde duramıyordu. Biraz sonra, önceki grubun içeri girmesiyle odadaki heyecanlı kalabalık kapıdan dışarı aktı. Yüreğinde yetmiş yıllık dünya yükü taşıyan adam, heyecanı bin kat artmış çocukla yarışır gibi fırladı. Bahçe aralığından soluksuz geçip yan binaya girdi. Burası, turnikelerden önceki son arama noktasıydı. İçindeki çocuk kanat takmış, kuş olup uçacak gibiydi.

Nihayet sıra ondaydı. Görevliyle göz göze geldi, gülümsedi. Kendini, üzerinde gezinecek soğuk, sert ellerin nobran yoklayışlarına bıraktı. Önce kabanının yan cepleri, sonra üsttekiler yoklandı. Pantolon ceplerinin ters yüz edilmesi yeterliydi.

Görevli işini çabuk bitirmişti. Tam “Geç,” diyecekti ki bir şey hatırlamış gibi oldu. Öyle ya, bir de iç cepleri olacaktı bunun. Elleri kabanının iç kısmına uzandı. Bir taraftaki cebi kurcaladı. Boştu. “Tamam, geç,” der gibi bir eliyle adamı çekerken sağ eli diğer cepteydi. Dirseğini kaldırdı, parmaklarıyla cebin derinliklerine kadar indi, orada bir süre dolaştı…

Birden durdu! Alnı kırışmış, kaşları çatılmıştı. Yüzüne kocaman bir soru işareti yapıştı. Parmakları cebin derinliklerinde durup kaldı, gözleri define bulmuş gibi parıldadı. Elini yavaşça çıkardı. Görevlinin define bulmuş gibi bakan gözlerine sert, sert olduğu kadar merak dolu bir ifade yerleşti. Parmakları arasında güçlükle tutabildiği parlak, minik tanecikleri adama göstererek:

“Bu ne!?” diye sordu.

Adam, yüreğindeki sevincin apansız soğuduğunu, buza kestiğini hissetti. İçindeki neşe dolu, heyecanlı, kıpır kıpır o çocuk da sustu. Utangaç, mahcup bir sesle:

“Boncuk,” dedi…

142 bin yıl öncesine ait, insanlık tarihinin en eski süs eşyaları

2014 yazı… Bizmoune Mağarası, Essaouira yakınları, Batı Fas.

142 bin yıl öncesine ait boncuklar, Bizmoune Mağarası,
Essaouira yakınları, Batı Fas

Mağaranın derinliklerindeki dört adam, fenerin aydınlattığı parlak, kaygan cismi dikkatle inceler. İçlerinden biri, elindeki fırçayla cismin üzerindeki son toprak kalıntılarını da itinayla temizler. Üçü orta yaşın çok üstünde, biri genç sayılabilecek bu dört kişi, parlak cismin ortasındaki deliğe şaşkınlıkla bakakalır…

Bundan yedi yıl sonra Science Advances dergisinde bir makale yayımlanır. 24 Eylül 2021 tarihli makalenin başlığı, Fas’ın Essaouira kentindeki Bizmoune Mağarası’ndan Erken Orta Taş Çağı’na ait kişisel süs eşyalarıdır. Yazarları, yedi yıl önce Fas’taki mağarada ortası delik cisimleri bulan A. Bouzouggar, M. Sehasseh, P. Fernandez ve S. Kuhn’dur.

Dört kişilik kazı ekibinin 2014 yılında Bizmoune Mağarası’nın derinliklerinde buldukları ortası delik deniz kabuklarının sayısı otuz üçtür. Bu deniz kabukları, Tritia gibbosula isimli küçük deniz salyangozuna aittir. Üzerlerindeki deliklerin insan yapımı olduğu ve bunların ip bağlamaya/takılmaya uygun bulunduğu tespit edilir. Hatta bazılarındaki yüzey aşınmalarından, ipe bağlı oldukları da anlaşılır. Yapılan uranyum serisi analizleri, bunların 142 bin yıl öncesine ait, insanlık tarihinin en eski süs eşyaları ve takıları olduğunu ortaya koyar.

Böylece 142 bin yıl önceki kadın (belki de erkek) atalarımızın, deniz kabuklarından boncuk yaparak küpe, kolye ya da bileklik olarak kullandıklarını öğrenmiş oluruz.

Ele geçirilen yasa dışı boncuklar

Fas’ın Bizmoune Mağarası’nda kadınların kulaklarına boncuk küpeler taktığı günden 142 bin yıl sonra, insanlık tarihinin trajikomik olaylarından biri İstanbul’da yaşanır. Yetmişindeki adam, ziyaretine gittiği tutuklu karısı için cezaevine gizlice boncuk sokarken devlet tarafından suçüstü yakalanır.

Bizmoune Mağarası, Essaouira yakınları, Batı Fas

Hapiste uzun süre kalanların önemli uğraşılarındandır boncuk işi. Dışarıdaki dostlarına renk renk boncuklardan küpe, kolye, tespih gibi süs eşyaları yaparlar. Bu küçük tanecikleri kimi cezaevlerine sokmak yasaktır. Böyle durumlarda onlar bir yolunu bulur; koğuşlara girer ve göz alıcı süs eşyalarına dönüşmüş olarak ülkenin dört bir yanına, diyar diyar yayılırlar. Örneğin ip sokmanın yasak olduğu durumlarda, mahkûmların hırka, kazak, süveter gibi giysilerinin kolye, bileklik gibi süs eşyalarına dönüşmeleri işten bile değildir.

Bakırköy Kadın Cezaevi’nde o gün ele geçirilen yasa dışı boncuklara el konulur. Tutanak tutulur, altına devletin mührü basılır. Adam, üç ay boyunca karısını ziyaretten men edilir. Yine de şanslıdır; boncuklar onun üzerinde değil de koğuşta ele geçirilseydi, karısının tüm görüşçülerine üç aylık ziyaret yasağı uygulanacaktı…

Beyaz adam değişmiş midir?

Adamın içerideki karısına gelince… Güzin Alpaslan’la ilgili başka bir hikâyeyi daha önce yazmıştım. O bir kent savunucusu, aktivist. İTÜ mezunu bir mimar olarak ömrünün çoğunu, meslek örgütü Mimarlar Odası’yla birlikte kent suçlarına karşı mücadeleyle geçirmiş biri. Ranta karşı halkçı bir kimliğe, çarpık ve plansız kentleşmeye karşı bilimsel görüşlere, savaşa karşı barıştan yana tutuma sahiptir. Bu özellikleri onu, gün gelir siyasete kadar taşır. Yıllar yılı yaşadığı Fatih ilçesi halkının tercihiyle Kent Uzlaşısı İttifakı’ndan İBB Belediye Meclis Üyesi seçilir.

Ne yazık ki siyaset ona iyi gelmeyecektir. Ülkenin her karışına sinmiş o menfur kötülükten payını almakta gecikmez. Devlet, bir sabah ayazında erkenden Güzin Alpaslan’ın kapısına dayanır. Onlarca silahlı adamıyla malum şekilde içeri girer; korku, panik, uzun namlulu silahlar, yere yüzüstü yatırmalar… Kent savunucusu, 66 yaşında bir kadın, Kürtlerle uzlaşmaya tam teşebbüsten, elleri kelepçeli olarak alınıp götürülür.

İşte Güzin Alpaslan’ın gidişi o gidiştir. Uzunca süredir o, on dört Kürt kadınının bulunduğu koğuşta tek Türk kadını olarak, üzerine adalet, eşitlik, barış sözcüklerini üfleyerek küpeler, kolyeler, bileklikler yapacağı o küçük taneciklerin yolunu gözlemekte. Boncukların ise işi zordur; yolu engebelidir, dolambaçlıdır. Onu bekleyen kolluk güçleri, memurlar vardır; devletin bir nizamı, usulleri, inceden inceye ayarlanmış kanunları vardır.

Tonlarca altını gümrük kapılarından türlü hilelerle geçirebilirsiniz. Bir o kadar uyuşturucuyu karanlık, şaibeli mafya-bürokrat ilişkileriyle limanlardan içeri sokabilirsiniz. Veyahut kâh akaryakıt olur, kâh türlü türlü silah, kâh da akla gelen her türlü kara parayı sınır tanımaz bir şekilde ülkeden ülkeye dolaştırabilirsiniz. Bütün bunlar yapılırken devletimizin o meşhur çarkları öylesine ağır işler ki neredeyse dönmez olur, durur.

Velhasıl, bir kadının kulağına süs olacak boncuk tanesine gelince o zaman iş değişir. Boncuk tehlikelidir çünkü! Zira burada söz konusu olan, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüdür. Devlet-i Âli’nin çarkları hızla çalışır, cümle bürokrasi kademeleri bir anda teyakkuza geçer, ortalık ayağa kalkar…

Gelgelelim, bir boncuk tanesini, yok yere tutsak ettiği bir kadına çok gören devlet aklının sonraki ahvaline…

Kürt’ün Türk ile uzlaşmasını hazmedemeyen o devlet aklı, nedendir bilinmez, bir süre sonra farklı çalışmaya başlar. Kürtlere yeniden barış çubuğunu uzatır! Kürtlerse beyaz adamın uzattığı barış çubuğunu bir kez daha baş göz eder.

Şimdilerde en çok tartışılan konu da işte budur: Beyaz adamın yalanları, hileleri tükenmiş midir? Beyaz adam, beyaz adam olmaktan çıkmış mıdır; beyaz adam değişmiş midir, değişecek midir?

Not: Güzin Alpaslan, bu yazı kaleme alınırken tahliye edildi. Kocası ise cezaevine yasa dışı yollardan boncuk sokmaya teşebbüsten hâlen yargılanmakta. Boncukların suç delili sayılmadığı bir yıl dileğiyle…

https://t24.com.tr/yazarlar/yusuf-nazim/boncuk,53086 

Yusuf Nazım
T24 | 11 Ekim 2019

Kürtleri sabun yapmalı!

Konuşurken, arkadaşım söyledi bunu!

Ordumuz komşunun topraklarına girince, telefonda dertleşiyorduk:

“Bir türlü çözemediler şu sorunu. En iyisi kökünden halletmek için Kürtleri sabun yapmalı!” deyiverdi.

İyi fikir, neden olmasın, dedim kendi kendime.

Bir türlü kurtulamadık bu Kürtlerden.

Çözemedik gitti şu problemi.

Dünya aya gitti, kimisi yıldızlara göz dikti, kimi de kara deliğin fotoğrafını çekti.

Bizse, hala Kürtlerle uğraşmaktayız.

Ne hastane, okul derdi çocukların, ne emeklilikte yaşa takılanlar, ne bir türlü atanamayan öğretmenler, ne de ömür boyu işsizlik…

Hadi geçtik, eve ekmek götüremediği için sokakta kendini yakanları…

Hadi geçtik bir çırpıda, yan gelip yatıp, servetine servet katanları…

Hadi geçtik bir gecede kanun hükmünde işsiz kalanları…

Bu Kürtler yok mu, bu Kürtler!

Cümle sorunlarımızın baş müsebbibi bunlar! En hassas yerimizde hep çıbanbaşı, bütün çözülmedik problemlerimizin atası…

Çünkü adamlar aksi!

Ne koysan önlerine, beğenmiyorlar!

Etle tırnağız diyoruz, tırnak battı diyorlar!

Anayasada eşitlik var diyoruz, inanmıyorlar…

Kendi dillerinde televizyon kanalları açıyoruz, burun büküyorlar.

Kısaca haylaz, yola gelmez bir çocuk gibiler yani.

Dövsen, arlanmıyorlar.

Kovsan, anlamıyorlar.

Yasak getirsen demokrasi, hapse atsan özgürlük istiyorlar!

Evlerini yıksan, köye göç ediyor; köylerini yaksan, şehre geliyorlar…

Üstelik mütemadiyen de çoğalıyorlar…

1937-38’lerde Dersim’in mağaralarında zehirledik bunları, bitmediler; dağlarda, ovalarda tepeledik, tükenmediler…

Geride kalanlar için özel kanun çıkardık “Şark Islahat Planı” diye. Aydın’a, Ankara’ya, Bursa’ya, daha farklı farklı yerlere dağıttık, yine de ıslah olmadılar!

80’lerde, “Kürt” değil, “kart, kırt” dedik sıfatlarına, yok saydık cümlesini. 12 Eylül darbesiydi, biraz ileri gittik belki, ne kendileri inandı, ne dünya kandı…

Doksanlarda, bir köyde sıraya dizdik; affedersiniz bok yedirdik, yine uslanmadılar.

İçimizden, en akıllı olanlardan biri çıktı, “balığı yakalamak için denizi kurutmayı” önerdi…

Denmekten bir şey çıkmazdı, denedik!

90’larda resmi rakamlarla 3000’e yakın köyü, yaktık, yıktık, boşalttık.

Ne deniz kurudu, ne balık yakalandı!

Sonra, başka bir akıllımız çıktı, “dağda silahla dolaşmaktansa, ovada siyaset yapın” dedi.

Yaptılar!

Bazıları parti kurup meclise girdiler, siyaset yapmaya başladılar.

Lakin çok geçmedi, mecliste de rahat durmadılar. Dillerine pelesenk ettiler, illa da Kürtçe konuşacağız, dediler!

Enselerinden tutup hapse tıktık hemen hepsini!

*  *  *

  

14 Mayıs 2018, İsrail saldırısında ölen Filistinli Fadi Ebu  Salah

Peki, çözdük mü sorunumuzu?

Ne mümkün!

Hem adamlar çoğaldı, hem de sorunlarımız. Üstelik hem kendi ülkemizde, hem de İran’da, Irak’da, Suriye’de…

2014 yılıydı, eli silahlı, siyah bayraklı, cübbeli, sakallı adamlar peydahlandı komşuda, hemen yanı başımızda. Bir anda paldır küldür dayandılar sınırlarımıza.

Gelgelelim “akılları biraz karışık” tı. “Biraz heyecanlı, öfkeli çocuklar” dı bunlar.

Öfkelerine yenilip, camileri, kiliseleri havaya uçurmaya başladılar. Önlerine çıkan Alevi’nin, Ezidi’nin, Hırıstiyan’ın kafasını kestiler, kılıçtan geçirdiler. Kadınları köle, çocukları eş yaptılar kendilerine.

Hiç kimse geçemedi önlerine…

Komşularda bir bir ele geçirdiler şehirleri: Sincar, Musul, Rakka, Serkaniye, Resulayn, Tel Abyad… Derken “ha düştü düşecek Kabani.” Neredeyse ramak kalmıştı Emevi Camii’nde namaz kılmamıza…

Sonra, ne olduysa Kürtler çıktı meydana!

Birden bire ne görelim? Güney sınırlarımızdaki “öfkeli çocuklar” gitti, Kürtler geldi yerine… Tabii tek başına değil, arkasında “dış güçler!”

Peki, oldu mu böyle?

Tabii ki olmadı!

İçerdekiler barış, demokrasi, özgürlük ister de, dışardakiler boş durur mu, kim bilir ne ister?

Elbette ki önlem alınmalıydı!

Sınırımızda potansiyel bir tehdit, bir terörist bölge oluşumuna izin vermek mi?

Asla!

Kim razı olabilir böyle bir tehdite?

Örneğin İsrail?

Razı olmuş muydu sınırlarını kuşatan Filistin tehdidine?

Her fırsatta, uçaklar uçurup bombalar yağdırmamış mıydı tepelerine? Adım adım işgal edip Filistinli teröristlerin topraklarını, avuç içi kadar Gazze Şeridi’ne hapsetmemiş miydi onları?

Alın size ABD!

Yanı başındaki komünist çıbanbaşı Küba’yı yıkmak, Nikaragua’daki Sandinist rejimi alaşağı etmek, burnunun dibindeki Bolivarcı Venezüella yönetimine haddini bildirmek için elinden geleni ardına koymamış mıydı?

Hadi geçtik bütün bunları. ABD’ye kafa tutan Libya’nın gemilerini Sirte Körfezi’nde helak etmemiş miydi? Ya kimyasal silahlar saklayan Irak’ı? 1 milyon Iraklının ölümünü göze alıp yerle bir etmemiş miydi?

ABD'nin 2015'te vurduğu ve 42 kişinin öldüğü Afganistan'ın Kunduz kentindeki
Sınır Tanımayan Doktalara ait hastane

Avrupa’nın koskoca medeni ülkeleri, ABD ve Türkiye ile birlikte, demokrasi götürmek için, Libya’yanın çöllerinde Kaddafi’nin kellesini almamış mıydı?

Peki ya Afganistan ve Somali’deki ABD’nin “önleyici vuruşları” na ne demeli? Hakkı değil miydi, binlerce km ötedeki dağları, tepeleri bombalamak?

Bitti mi peki bütün sorunları

Bitmedi!

Ne Filistin sorunu kökünden halledildi, ne savaşlar sona erdi, ne de dünyaya daha çok özgürlük ve demokrasi geldi.

Şimdi, aynı kısır döngünün tekrarındayız.

Sanki bir dejavu yaşıyoruz.

Bu sefer talimat büyük yerden.

Rap rap, boncuk gibi dizildik peşine.

İçerde tüketemediğimiz Kürtleri, komşunun topraklarında kovalamaya başladık bile.

Kırk yıldır savaştık, şehit olduk; kırk yıldır dövdük kendi dağlarımızı; yaktık köylerimizi, yıktık şehirlerimizi, kuruttuk denizlerimizi.

Çözdük mü sorunu?

Çözemedik!

Tükendi mi Kürtler?

Tükenmedi!

Adamlar inatçı, adamlar vazgeçmiyor bir türlü!

Durmadan demokrasi, bıkmadan eşitlik, yılmadan özgürlük istiyorlar!

Anadilde eğitim, kadın hakkı, söz hakkı, özyönetim hakkı istiyorlar. Hiçbir şey istemeseler, bu sefer barış istiyorlar.

İstemekten de bir türlü vazgeçmiyorlar.

*  *  *

Ah bu Kürtler ah!

Neredeyse yarım yüzyıl oldu, olacak, hemen her yol denendi.

Bir türlü uslanmadılar.

Bence, artık yeni bir şeyler denenmeli.

Hepsini toplayıp Mars’a göndersek, mümkünü yok, olmaz!

Belki de, İsrail’in yaptığı gibi Kürtler için, çevresi yüksek duvarlarla çevrili, Hebron Kampı gibi kamplar kurmalı.

Üstelik 1937-38’lerde Tunceli’de olduğu gibi Kürtleri, ülkenin dört bir yanına dağıtarak değil…

Tam tersi, ülkenin her tarafındaki Kürtleri vagonlara doldurup bu kamplara taşımalı…

Sonrası mı?

Sonrasında seçenek çok;

Bu çağda söylemesi belki ayıp, anadan üryan soyup gaz odalarına mı sokmalı?

Hangi gaz daha ucuz, hangi gaz daha etkili, bilimsel tespitler dahi yapılmalı…

Olmadı, gaz odaları yetmedi, belki de krematoryumlarda yakmalı…

Yok yok, bu böyle olmayacak; maliyet denklik hesabı da yapmalı.

En iyisi, arkadaşımın dediği:

Bu işi kökünden halletmeli:

Kürtleri sabun yapmalı!

https://t24.com.tr/yazarlar/yusuf-nazim/kurtleri-sabun-yapmali,24092

Savaş ve barış

Yusuf Nazım
T24 | 29 Ocak 2018

'En iyi savaş, hiç başlamamış olanıdır.'








Okurlarım bilir.

Genellikle öykü dili kullanırım yazılarımda. İnişleri çıkışları olan, duygulu, biraz lirik bir dildir bu.

Seveni vardır, sevmeyeni…

Öyküselliği, belki bir öykü yazarı olmamdan, lirizmi ise şiire olan düşkünlüğümden olsa gerek.

Kısaca, düz yazılar bana biraz ırak.

*  *  *

Bugün ilk defa düz bir yazı yazacağım. Aslında bir değil, iki yazı. Haftaya da, devamı şeklinde Kobani ve Afrin üzerine olacak.

İşi dolandırmadan, hikâye etmeden; becerebilirsem duygusallığa kaçmadan.
Savaş ve barış üzerine olan düşüncelerimi, eğip bükmeden paylaşacağım sizinle.
Zira içinden geçtiğimiz günler, biz eli kalem tutanlara, tarih önünde sorumluluklar yüklemekte. Göz ardı edilemez, sırt çevrilemez, vazgeçilemez sorumluluklar bunlar.
Ülkesini seven, bu toprakların tarihine, kültürüne, insanına değer veren her bireyin duyması gereken sorumluluklar.

Ötesi, yaşamı tel örgülerle, duvarlarla bölmeyen; dil, din, ırk, mezhep ve cinsiyet gibi kavramlarla sınırlamayan; hatta insanlar kadar hayvanların da yaşama hakkına inanan; hayvan kadar doğanın, bitkinin, börtünün, böceğin de varlığına  değer veren bizler için daha büyük bir sorumluluk bu.

*  *  *

Bugünlerde yeni bir savaşın içindeyiz. Amerika’nın gazına gelip Emevi Camii’nde namaz kılmaya heveslendiğimizden beri korkuyorduk. Yanı başımızda yakılan bir ateşin içine adım adım çekildiğimizi hissediyor,  ürküyorduk.

Sonunda korkulan oldu!..

Bir süredir Orta Doğu’da aralanan cehennemin kapısından biz de girdik. Bizim olmayan bir coğrafyada, bizim olmayan bir savaşın içindeyiz şimdi.

Topluca savaşı kutsuyor, ülke olarak tek sese biat ediyor, cümle muhalefet partileri olarak, sonu ölümden, kandan, gözyaşından ibaret olacak bu kutsanmış yoldan uygun adımlarla yürüyoruz.

Düşünmek, söz söylemek yasak mı?

Savaş başlar başlamaz, iktidarın ilk yaptığı şey, muhalif sesleri kısma çabası oldu. Bir kısım medyaya başbakan aracılığıyla verilen brifingde gazetecilere, nasıl gazetecilik yapmaları öğretilmeye kalkıldı.

Bir zamanlar, asker vesayeti altında yapıldığında yerin dibine batırırdık böyle bir olayı. Adına andıç falan derdik. Peki, şimdi nerede kaldı basın özgürlüğü? Çok şikâyet ettiğimiz askeri vesayet rejiminden farkımız oldu mu? Yoksa dün dündü, bugün de bugün müydü?

Hemen ertesinde bir cadı avı başlatıldı. Savaşa karşı çıkmayı, söz kurmayı, düşünce beyan etmeyi, sorumluluk almayı suç saymaya başladılar.

Ne demek yani? İktidarın istemediği herhangi bir devlet politikasına karşı, söz söylemeyecek mi insanlar!?.

Bu ülkenin aydınları, bilim insanları, sosyologları, felsefecileri, yazarları, sanatçıları susacak mı? Sadece alkışlamak mı mübah olacak savaşı?

Bir savaşta alkışlar ne kadar çok duyuluyorsa, gerçekler o kadar hızlı ölmez mi? Bir ülkenin bilim insanları, aydınları susarsa, o ülkenin geleceği kurumaz mı? Bir savaşta ölenlerin sayısı çoğaldıkça, geride kalanların umutları azalmaz mı?

Gazeteciyi, yazarı, aydını susturarak; bir haberi, bir fotoğrafı, haritayı yasaklayarak; atılan tweet'lerin peşine düşerek neyi çözebiliriz?

Bir gerçeği en fazla ne kadar gizleyebiliriz? Peki, diyelim kendi ülkemizden gizledik; dünyayı nasıl kandırabiliriz? Başımızı soktuğumuz kumda soluk almadan, görmeden, işitmeden ne kadar kalabilir, nasıl yaşarız?

Bugünkü heyecanımıza bakmayın siz. Unutulmamalıdır ki, çoğu savaş heyecanla başlar, alkışlarla devam eder, felaketle son bulur.

Yurtta Sulh Cihanda Sulh

Bir zamanlar, kurucu iradenin ortaya koyduğu bir vizyonu vardı bu ülkenin. Adına Yurtta Sulh Cihanda Sulh denmişti. Şimdi sormazlar mı insana, nerede kaldı bu vizyon?

İstisnaları elbette olmuştu bu barış politikasının.

1950’li yıllarda Kore’ye asker göndermiştik örneğin. 741 ölü, 163 kayıp, 2068 yaralı vermiştik elin ülkesinde…  Aradan bunca zaman geçti. Şimdi ABD’ye köpürüyor, NATO’ya küsüyor, BM’e kızıyoruz.

Peki, elinizi vicdanınıza koyun da sorun bakalım; biz Kore’ye niye gitmiştik? Başkasının kirli savaşı için niye ölmüştük? İyi mi yapmıştık peki? Elbette ki hayır!

Sahi Afganistan’a, Bosna’ya neden asker gönderiyoruz? Ya Kıbrıs’a müdahale?

Dünyadaki bütün Türklerin –niye sadece Türklerinse?- hamiliğine mi soyunmalıyız yani? Bir Türk’ün bir Arap’tan, Kürt’ten, Afrikalı'dan daha değerli olduğuna mı inanacağız? Ya da bir Alman’dan, Fransız’dan, Asyalı'dan… Amerikalı bir yerliden çok daha değerli mi kanımız?
Müdahaleciliğin sonu yok ki! Müdahale etmek için gerekçe üretmenin de...

İsteyen illa bir gerekçe bulur; ABD Vietnam'a saldırır, Rusya Macaristan’a, Çekoslavakya’ya, Afganistan’a... Batı bir araya gelir Irak’ın üstüne çullanır, Libya’yı fetheder, Suriye’ye göz koyar.

İsrail 'vatanım' diye Filistin topraklarını işgal eder, oraları cehenneme çevirir. Arabistan, batıyı arkasına alır Yemen’e saldırır; Fransa Ruanda’da iç savaşı kışkırtır; ABD bir türlü sahneden inmez; bir gün Afganistan dağlarını bombalar, başka bir gün Somali’yi. Kuzey Kore’yi hedefe koyar; İran’da ve Küba’da rejimi devirmeye kalkar… Ve harıl harıl çalışmaya devam eder silah fabrikaları, rekorlar kırar. Böylece cehenneme döner dünya...

Komşuda kime karşıyız?

Peki, şimdi gelelim daha yakınımıza. Söyleyin, komşuya niye savaş açtık biz?
Afrin ya da kendi insanının diliyle Efrîn. Suriye’deki iç savaşı uzağında durmaya gayret eden bir bölge. 7 kasaba ve 360 köye sahip. Bizimle bir derdi yok.

Üstelik Esad rejiminden uzak durmuş, IŞİD’i bölgeye sokmamış, aksine IŞİD’ten kaçan, kendi nüfusu kadar göçmene kucak açmış bir halk. Reyhanlı’ya, Kilis’e komşu. Çoğunluğu Kürt; bir kısmı da Arap ve Türkmen. Bölge halkında, Abdullah Öcalan sempatizanlığı olduğu da açık. Ancak, kendi kurumsal partileri olan PYD, tüm bölge Kürtlerinde olduğu gibi orada da en örgütlü parti.

Afrin, büyük çoğunluğunu Kürtler olmak üzere bu insanların ana vatanı. Hatay’ın üçte biri kadar bir toprak parçası. Üstelik dünyadaki Kürt nüfusunun neredeyse yarısının yaşadığı bizim ülkemizdekilerle akraba, hısım.

Şimdi biz, kırk yıldır savaşarak çözemediğimiz kendi ülkemizdeki Kürt sorununu bir kenara bırakıp Suriye’deki Kürtleri mi yola getireceğiz? Bunca yıldır içinde debelendiğimiz, Türkleri de, Kürtleri de yiyip bitiren bu savaşı unutup komşudaki Kürtlerin üzerine mi yürüyeceğiz?
Ortalama bir akıl, kendi içimizdeki bu savaşı bile anlamsız bulurken; daha birkaç yıl önceki gibi çözümün konuşmaktan, sözden, birbirini anlamaktan geçtiğine inanırken, komşumuzdaki Kürt’le yapılacak bir savaşa nasıl razı olabiliriz?

Biz bu insanlarla Urfa önünde birlikte dövüşmedik mi? Çanakkale’de omuz omuza verip birlikte şehit düşmedik mi? Afyon’daki Kocatepe Şehitliği’nde Diyarbakırlı Kürt’le, Samsunlu Türk yan yana uyumuyor mu?

Bu soruları çoğaltarak sormalıyız. Konuşmaktan korkmamalıyız. Zira bir savaşta konuşanların sayısı azaldıkça ölenlerin sayısı artar. Bunu da unutmamalıyız.
Düşünelim; kaç Kürt’ü daha tepeler, kaç Türk’ü daha şehit verirsek biter bu savaş?
Kaç kentin daha yıkılıp tarumar olması, kaç ocağın sönmesi, kaç ömrün daha heba olup gitmesi gerekir?

Bugüne dek 40 bin insanımız ölmüş. Yaralı ve sakat kalanın sayısı tutulamıyor. Çeyrek yüzyılı çoktan geçti, yarım yüzyıla yaklaşan bir savaşın içindeyiz; ister politikanın diliyle konuşun, ister edebiyatın, ister sosyolojinin; isterse de askeri terminolojinin. Adına terör deyin, felaket deyin, savaş deyin. Ne derseniz deyin. Sonunda insanlar ölüyor, canlılar yok oluyor, doğa tahrip oluyor, ekonomik kaynaklar tükeniyor… İnsanlar öldükçe, umutlar daha çok azalıyor, geleceği daha çok kuruyor toplumun...

12 Eylül darbesinden beri tanığım. Yönetenlerimiz afaki nutuklar atarlardı hep; “gelecek bahara iş tamam” “sonraki yıl düze çıkacağız” “az kaldı terörün kökünü kazıyacağız”…
Eee, sonra? İnsan aklıyla bu kadar mı alay edilir? Değişen bir şey var mı? Bu nutukları çekenler şimdi neredeler? Rahatlar mı? Yüzleri kızarıyor mu?

Evet, değişen bir şey var. Yirmisine, yirmi beşine varmamış gençlere daha çok mezar kazıyoruz. Analar daha çok ağlıyor, birlikte daha çok gözyaşı döküyoruz... Kaynaklarımız daha çok tükeniyor. Üstelik eskiden kendi yurdumuzda kovaladığımız Kürt’ü, bugünlerde el âlemin ülkesinde kovalar olduk.

Şimdi, aynı söylevlere bir kez daha inanmamızı istiyorlar bizden. Yirmilerinde bir genç olsam inanayım. Ama ben yaşadım, gördüm, tanık oldum; 40 bin insan öldü ülkemde, 40 bin mezar kazdık, 40 bin can verdik bu topraklara; 40 bin baba ağladı, bir o kadar ana ağıt yaktı, dizini dövdü…

Kaç yıl daha sabretmemizi bekliyorsunuz bizden? 1 yıl, 10 yıl, 20 yıl, yoksa 40 yıl daha mı? El insaf, bir asır mı sürsün istiyorsunuz bu savaş?

Büyük bilim insanı Albert Einstein atomu parçalarına ayırmış, demiş ki; “aptallığın en büyük kanıtı, aynı şeyi defalarca yapıp farklı bir sonuç almayı ummaktır”

Bu inat niyedir peki? Bir de kucaklaşmayı düşünelim bu insanlarla! Gidip bir oturalım Kürt’ün sofrasına, konuşmayı deneyelim. Hele bir kulak verelim diyeceklerine. Gör bak, nasıl da hazır, o yok canıyla lokmasını paylaşmaya. Gör ki nasıl da özlem duyuyor kucaklaşmaya. Defalarca kez gittim, gezdim, yaşadım oralarda; ekmeğinden yedim, toprağını kokladım, hürmetini gördüm.

Savaş ve vatanseverlik üzerine

Şu soruyu sormamız gerekiyor; savaşta ölenler kim? Kazananlar ve kaybeden kimler?
Kusura bakmayın, benim gördüğüm şu; on binlerce ölünün içinde bir milletvekilinin, bir bakanın, bürokratın çocuğu yok! Zenginlerin çocukları da yok! Sanki sihirli bir el, onları bu cehennem ateşinden çekip alıyor. Kimi rapor alıp çürüğe çıkıyor, kimi parayı bastırıp askerden yırtıyor!

Paralı askerlik denen şeyi çıkarmışlar. Parası olan, demek ki askerlik yapmayacak! Tamam, askerliğe taraf, ya da karşı olabilirsiniz; veya profesyonel askerlikten yana tutum alabilirsiniz. O ayrı. Ancak askerlik bir yurttaşlık göreviyse, herkes eşit bir şekilde bu görevi neden yapmasın? Parası olmayan gariban gitsin ülkeyi korusun, şehit olsun; parası olanlar da vatanseverlik ve şehitlik üzerine nutuk atsın!...

Geçtik anayasal eşitlik ilkesini, evrensel hakkı, hukuku; hangi insanlık vicdanına sığar bu? Hangi ahlak anlayışının ürünüdür?

Bir barış ve huzur adası

Hep hayal etmişimdir; biz, savaşın değil barışın ülkesi olmalıyız.

Silahlanmanın değil, silahsızlanmanın öncülüğünü yapmalıyız.

NATO dâhil, hiç bir savaş örgütüne üye olmamalı, yayılmacı hiç bir gücün arkasına takılmamalıyız.

Dünyadaki bu kirlilik denizinde, silahlardan arınmış bir barış adası olmalıyız.

Belki biraz yoksul, belki biraz daha az gelişmiş kalabiliriz, belki silahlarımız olmayabilir…

Ama olsun, GDO’suz yaptığımız tarımız olur; doğal ürünlerimiz, temiz suyumuz, kirlenmemiş derelerimiz, nefes alacak şehirlerimiz; otlayan ineklerimiz, yürüyen tavuklarımız olur…

Barış ülkesi deyince, dünyada parmakla gösterilen, herkesin gıpta ettiği bir ülke oluruz. İnsanları olabildiğince eşit, özgür; yurttaşlarını dinine, diline, etnik kimliğine, cinsiyetine, özel tercihlerine göre ayırt etmeyen...

Onurlu, gururlu, başı dik insanları olan; eğitimine, sağlığına, tarımına, doğasına, insanına değer veren.

Silahlanmanın, silah üretiminin ve ticaretinin yasak olduğu bir ülke! Belki bir ütopya ülkesi...

Ne dersiniz, zor mu?

Yoksa mümkün değil mi?

Ya da olanaksız mı?


Peki ya hayal etmesi?

http://t24.com.tr/yazarlar/yusuf-nazim/savas-ve-baris,19046